เรื่องที่อยาก จำเป็น ต้องเรียน ต่างกันตรงไหน

เรื่องที่อยาก อาจไม่จำเป็น ไม่ต้องใช้ทำงาน

เรื่องที่จำเป็น อาจไม่จำเป็นต้องใช้เสมอไป

เรื่องที่ต้องเรียน แม้ไม่ได้อยากเรียน ไม่คิดว่าจำเป็น แต่ต้องเรียน เพราะถ้าพลาดขึ้นมา จะเกิดผลเสียมากมายอย่างนึกไม่ถึง

หลักสูตรอบรม Excel ที่ดี ต้องจัดส่วนผสมเหล่านี้ไว้ให้ดี ต้องมีเนื้อหาที่อยากเรียนเพื่อดึงดูดความสนใจให้มาเรียน จากนั้นจึงสอดแทรกเรื่องที่จำเป็นกับเรื่องที่ต้องรู้ไว้ด้วย

หลักสูตรอบรมที่มีเนื้อหาเอาใจคนเรียนอย่างเดียว เรียนสนุก เฮฮา ไม่ใช่หลักสูตรอบรม Excel ที่ดี

เรื่องที่จำเป็น แต่ไม่เห็นมีใครอยากเรียนหรือคิดจะเรียน เช่น การปรับเครื่องและระบบให้พร้อม การออกแบบตาราง การใช้ Range Name การใช้วงเล็บ การควบคุมระบบคำนวณ การแยกประเภทของเซลล์รับข้อมูล vs เซลล์สูตร การจัดเตรียมเซลล์รับตัวแปร การใช้ User Interface ช่วยให้ใช้งานได้ง่ายขึ้น

เรื่องที่ต้องเรียน แต่น่าเบื่อไม่เห็นความสำคัญ เช่น การใช้วันที่และเวลา การลิงค์ข้ามชีมข้ามแฟ้ม การแกะสูตร การป้องกันและรักษาความปลอดภัย วิธีใช้ Excel ร่วมกัน

เรื่องที่อยากเรียน มักมีแค่วิธีใช้ PivotTable การใช้สูตร VLookup XLookup หรือชอบเล่นของใหม่ Power Query, Power BI, อะไรที่เกี่ยวข้องกับความสวยความงาม

ผลจากความต่างดูได้จากระยะเวลาที่ให้กับการเรียน กับจำนวนคนที่เข้าเรียน อยากเรียนแบบผิวเผินหรือจะเรียนแบบเอาจริงเอาจัง

ผลจากความต่างระหว่าง “อยาก–จำเป็น–ต้อง” มันสะท้อนออกมาใน สองมิติหลัก ของการอบรม:

---

1. ระยะเวลาที่ให้กับการเรียน

• เรื่องที่อยากเรียน → คนมักใช้เวลาไม่นาน เรียนแบบ “ลองเล่น” หรือ “ผิวเผิน” เพราะสนุกและเข้าใจง่าย
• เรื่องที่จำเป็นต้องเรียน → ต้องใช้เวลาเพิ่มขึ้น เพราะเป็นโครงสร้างพื้นฐาน ต้องอธิบายให้เห็นภาพว่าทำไมมันสำคัญ แม้ไม่ค่อยมีใครอยากเรียน
• เรื่องที่ต้องเรียน → ใช้เวลามากที่สุด เพราะต้องลงรายละเอียด แกะสูตร แก้ปัญหา และฝึกซ้ำ เพื่อป้องกันความผิดพลาดที่อาจเกิดขึ้น

---

2. จำนวนคนที่เข้าเรียน

• เรื่องที่อยากเรียน → คนเข้าเรียนเยอะ เพราะมันดึงดูดใจ เช่น PivotTable, Power Query, Dashboard สวย ๆ
• เรื่องที่จำเป็นต้องเรียน → คนเข้าเรียนน้อย เพราะไม่รู้ว่ามันสำคัญ แต่จริง ๆ แล้วเป็น “เส้นเลือดใหญ่” ของงาน Excel
• เรื่องที่ต้องเรียน → คนยิ่งหลีกเลี่ยง เพราะน่าเบื่อและไม่เห็นผลทันที แต่ถ้าไม่เรียนจะเจอผลเสียหนัก เช่นไฟล์พัง, ข้อมูลผิด, ระบบไม่ปลอดภัย

---

ภาพรวม

• อยากเรียน = ดึงดูดใจ → คนเยอะ แต่เรียนสั้น ๆ
• จำเป็นต้องเรียน = สร้างฐาน → คนไม่เยอะ แต่ต้องใช้เวลาอธิบาย
• ต้องเรียน = ป้องกันความเสี่ยง → คนยิ่งน้อย แต่ต้องใช้เวลามาก

---

จะออกแบบหลักสูตร Excel ให้สมบูรณ์

• เปิดด้วย เรื่องที่อยากเรียน เพื่อดึงคนเข้ามา
• ค่อย ๆ สอดแทรก เรื่องจำเป็น ให้ผู้เรียนเห็นว่า “ถ้าไม่ทำแบบนี้ ระบบจะพัง”
• ปิดท้ายด้วย เรื่องที่ต้องเรียน โดยใช้ ตัวอย่างผลเสียจริง (เช่น ไฟล์พังเพราะวันที่ผิด, สูตรลิงก์ข้ามแฟ้มเสีย) เพื่อให้ผู้เรียน “ร้องอ๋อ” ว่าทำไมมันสำคัญ

ที่ไม่น่าแปลกแต่น่าเสียใจมากที่สุด คือ หัวหน้าที่รู้จัก Excel น้อยมากหรือห่างเหินกับการพัฒนาของ Excel มานาน มักเป็นคนกำหนดว่าอยากให้เรียนอะไรกันดี